Kurgan –Kuruluş Gözetimli Analiz
Kurgan (Kuruluş Gözetimli Analiz )
▪Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Vergi Denetim Kurulu’nun kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında planladığı yapay zekâ tabanlı bir risk analiz yaklaşımıdır.
▪Uygulama ilk versiyonları ile çalışmaya başlamıştır.
▪Bu çalışmalara geçmiş yıl verileri de dahil edilmektedir.
Kurgan Farkı ?
▪Eski bilinen klasik denetim süreçlerini tamamen unutulmalıdır.
▪Kurgan ile evrak, zaman, mekan bağımsız şekilde online dijital denetim detaylı şekilde yapılabilecek.
Kurgan Nedir ?
▪Resmî yazışmalarda “Kuruluş Gözetimli Analiz Programı” olarak geçen KURGAN; eski mükelleflerin yanında özellikle yeni mükellefiyet açan kişi ve şirketlerin vergiye uyum açısından kuruluş aşamasından itibaren izlenmesini hedefler.
▪Vergisel İstihbarat Sistemi’ndeki veriler kullanılarak sahte/yanıltıcı belge düzenleme ve kullanma riskleri erken safhada tespit edilmeye çalışılır.
Kurgan Nasıl Çalışır?
▪Risk Skorlama: İşlem ve profil (Sektörel, Bölgesel Tanımlar) verileri üzerinden yüksek riskli görülen mükellefler işaretlenir ve denetim önceliğine alınır.
▪Anlık Denetim: Risk analiz çıktılarıyla depo, stok ve fiilî envanterin tespiti ve izaha davet.
▪Gözetim: Belirli kriterlere ( banka hareketleri, nace kodu, e-belgeler vb. ) göre işletmelerin puanlanması ve eşik değerlere göre gözetim altında tutulur.
Kurgan Temel Kriterler
▪Sahte / Tutarsız Belge
Gerçek, usule uygun olmayan veya beyanname ile tutarsız belgeler
▪Tutarsız Beyan
Beyannameler arasındaki dengesiz ve tutarsızlıklar
▪Stok Uyumsuzluğu
Fiili ve kayıtlardaki stok, ürün farklılıkları
▪Sektörel Sapma
Ortalama kar ve zarar dengelerinin sektörden sapmış olması
▪e-Belge Hataları
Dijital kayıtlardaki hata ve eksiklikler ( KDV Oran ve Tevkifat Hataları vb. )
▪Geçmiş Sicil
Önceki vergi incelemelerindeki ceza ve raporlar
Önemli Değişiklikler, Hususlar
▪Sahte ve Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı Belge ile mücadelede sıkı çerçeve: 1 Ekim 2025 itibariyle “Bilmiyordum” savunmasının etkisi zayıflar; sahte/yanıltıcı belge kullanımında yüksek vergi ziyaı cezaları ve yargısal yaptırımlar gündeme
gelir.
▪Hedefli denetim: Kaynaklar, gerçek risk taşıyan firmalara yönlendirilir; süreçlerin tamamlanma süresi kısalır.
▪Şeffaflık ve dijitalleşme: Kayıt düzeni güçlü ve uyumlu firmalar, daha az müdahale ile süreçleri hızlı yürütebilir.
Mükellefler İçin Riskler ve Fırsatlar
Riskler:
▪ Tedarik zincirinde sahte/yanıltıcı belge tespiti hâlinde ağır vergi cezası, teminat ve hukuki yaptırımlar
▪ Stok/teslim-doğrulama taleplerine hazırlıksız yakalanma riski.
▪ Bilmeden kullandım devrinin kapanmış olması.
Fırsatlar:
▪ Belge akışı şeffaf ve doğrulanabilir olan firmalarda denetim yükünün nispeten azalması
▪ Uyumlu mükellefler için süreçlerin daha öngörülebilir hâle gelmesi
▪ Haksız rekabetin önlenmesi, piyasa regülasyonun sağlanması ile oluşacak fırsat ve maliyet avantajları
Kurgan Olası Yaptırım, Cezai Durumlar
▪ 3 kat vergi ziyai cezası ( KDV ve Gelir/Kurumlar )
▪ 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası
▪ Kamu alacağı için teminat talebi
▪ Teminat verilmez ise ihtiyati haciz
İşletmeler Ne Yapmalı?
e-Belge ile süreçlerinizi doğru ve tutarlı yönetin.
▪ İzibiz Bulut Ön Muhasebe uygulamaları ile stok ve envanterlerinizi anlık ve her
yerden takip edin.
▪ İzibiz Özel entegratör servisleri ile mükellefi doğrulayın, doğru mükellef bilgilerini anında alın.
▪ İzibiz Özel Entegratör ve İzibiz Bulut Ön Muhasebe uygulamalarındaki alarm ve
bildirimleri açarak önceden risklerden haberdar olun.
▪ İzibiz e-Defter Denetim yazılımı ile tüm kontrollerinizi yapay zeka destekli olarak
yapın, riskleri bertaraf edin.
Sonuç
▪ KURGAN, Türkiye’de vergi denetiminde yapay zekâ destekli risk bazlı yaklaşımı kurumsallaştırmayı hedefleyen önemli bir hamledir.
▪ Yeni dönemde kayıt düzeni, belge doğruluğu ve tedarikçi risk yönetimi işletmeler için belirleyici olacaktır.
▪ Uyum adımlarını bugünden atmak, denetim süreçlerini daha hızlı ve öngörülebilir yönetmeye yardımcı olacaktır.
▪ Maliye ile entegre Özel Entegratörlük uygulamaları, Bulut Uygulama ( İzibiz Ön Muhasebe ) ve Dijital Denetim Yazılımlarının ( İzibiz e-Defter Denetim ) önemi artacaktır.